Fikir nasıl bulunur?
Posted by Administrator (ertan) on 28/03/2008
Faydalı Bilgiler >>

Yaratıcılık ve buluÅŸ süreci

“Yaratıcılık bir disiplin sorunudur ve 4 boyutu vardır.” Bernbach

1. Bir ürün ya da hizmette avantaj olabilecek özellikleri bulma disiplini
2. DüÅŸünsel bir derinliÄŸe ve estetiÄŸe sahip tasarımlar yaratma disiplini
3. Yönetme disiplini
4. Toplumsal bilinci geliştirme ve halka karşı sorumlu olma disiplini

Yaratıcıların 4 genel özelliÄŸi:

1. Olanakları zorlayan gözlemcilerdir.
2. İnsanları etkilemek isterler.
3. Nesnelere diÄŸer insanlardan farklı biçimde yaklaşırlar.
4. Yarattıkları dünyayı görmek isterler.

Irwing Taylor, insanlardaki yaratıcılığı 5 kategoride inceler:

1. Dışavurumcu (çocuk resimleri)
2. Üretken (ustalık+gerçekçilik)
3. BuluÅŸçu (kaÅŸif)
4. Yenilikçi (soyutlama)
5. GeliÅŸmeci (yeni ilkeler)

Fikir üretme tekniÄŸi -James Webb Young:

1. adım: Zihin hammaddeleri bir araya getirmeli.
(Ürün ve insanlar hakkındaki özel bilgiler ve hayat ve olaylara dair genel bilgiler)
2. adım: Zihin tüm bu malzemeyi öÄŸütme sürecine girer.
3. adım: Tüm konuyu ve problemi mümkün olabildiÄŸince zihninizden atıyorsunuz.
4. adım: BoÅŸluktan bir fikir ortaya çıkıyor.
5. adım: Yeni doÄŸmuÅŸ fikninizi alıp gerçek dünyaya bırakıyor ve nasıl baÅŸarılı olduÄŸunu görüyorsunuz.

Helmholtz

1. aÅŸama: “Hazırlık” (Problemin her yönüyle incelendiÄŸi aÅŸama)
(Ürün ve insanlar hakkındaki özel bilgiler ve hayat ve olaylara dair genel bilgiler)
2. aÅŸama: “Kuluçka” (Bilinçli olarak problemin düÅŸünülmediÄŸi aÅŸama)
3. aÅŸama: “Aydınlanma” (mutlu fikirlerin beklenmedik bir anda, herhangi bir çaba harcanmadan esin gibi birden ortaya çıktığı aÅŸama)

Moshe F. Rubinstein

Problem çözümünün 4 farklı safhası:
1. aşama: Hazırlık
Problemin elemanları üzerinden tek tek geçerek, aralarındaki iliÅŸkiyi araÅŸtırmak.
(Ürün ve insanlar hakkındaki özel bilgiler ve hayat ve olaylara dair genel bilgiler)
2. aÅŸama: Kuluçka devri
EÄŸer bir problemi çabuk çözemiyorsanız, üstüne yatın.
3. aÅŸama: Esin
Bir çözüm ya da olası bir çözüm yolu aniden ortaya çıktığında bir coÅŸku kıvılcımı hissedersiniz.
4. aÅŸama: DoÄŸrulama
Çözümün gerçekten iÅŸleyip iÅŸlemediÄŸini kontrol edersiniz.

Fikir nedir?
O kadar bariz bir ÅŸeydir ki, biri söyledikten sonra kendi kendinize “bunu ben niye düÅŸünmedim” diye ÅŸaÅŸarsınız.

• Fikir, bir durumun tüm yönlerini içine alır ve bunu basitleÅŸtirir. tüm gevÅŸek uçları düzgün bir düÄŸümle bir araya getirir. Bu düÄŸüme fikir denir.
• Evrensel olarak bilinen ve kabul edilmiÅŸ bir ÅŸeyin anında anlaşılan ama yeni, özgün ve beklenmedik bir biçimde anlatımıdır.
• Kendisine yol açan öncüllerinde var olmayan yeni bir ÅŸeydir.
• Birbiriyle ilgisiz görünen iki düÅŸünceyi tek kavramda birleÅŸtiren, bazı ÅŸeyleri yeni bir ışık altında görmenizi saÄŸlayan bir içgörü parıltısıdır.
• Fikir, karmaşık olanı ÅŸaşırtıcı bir biçimde basite indirger.

“Fikir, eski unsurların yeni birleÅŸiminden baÅŸka bir ÅŸey deÄŸildir.”
(James Webb Young)

“Yaratıcı faaliyeti olaÄŸandışı bir ÅŸey gibi düÅŸünmek yanlıştır.” (J. Bronowski)

“DüÅŸünme”nin Latince karşılığı olan cogito fiili, etimolojik olarak “birlikte çırpmak”tır. St. Augustine bunu farkettiÄŸi gibi intelligo sözcüÄŸünün, “içinden seçmek” anlamına geldiÄŸini belirtir.

Sanatçı da olsa, bilim adamı da olsa, bir insan, doÄŸanın çeÅŸitliliÄŸi içinde yeni bir birlik bulduÄŸunda yaratıcı olur. Bunu daha önce benzer olduÄŸu düÅŸünülmeyen ÅŸeyler arasında benzerlik bularak yapar... Yaratıcı zihin beklenmedik benzerlikleri arayan zihindir.” (J. Bronowski)

Bir insanın bir fikir bulması için sadece tek bir yol vardır; daha önce sahip olduÄŸu, ama aralarında bir ilgi kurmadığı iki veya daha fazla fikri yeni bir biçimde birleÅŸtirmek.” (Francis H. Cartier)

Arthur Koestler “Yaratma Ä°ÅŸi” isimli kitabını tümüyle “Yaratıcı özgünlüÄŸün bir fikirler sistemini yoktan var etmek ya da yaratmak deÄŸil; daha çok, çaprazlama yoluyla döllenme süreci, iyice oturmuÅŸ düÅŸünce yollarının birliÅŸtirilmesi” tezi üzerine kurmuÅŸtur. “Yaratıcı faaliyet; mevcut olay, fikir ve yeteneklerin seçilmesi, birleÅŸtirilmesi, tekrar gözden geçirilmesi veya sentez edilmesidir.” der.

“EÄŸlenin”
“Ciddiyet sığlığın tek sığınağıdır.” (Oscar Wilde)

En iyi fikirler en çok eÄŸlenen takımdan çıkardı. Asık suratlılar ve çatık kaÅŸlılar ise nadiren iyi fikirlerle gelirlerdi. Ä°yi fikir üretebildikleri için mi bu denli keyifliydiler; yoksa keyifli oldukları ve eÄŸlendikleri için mi iyi fikir üretiyorlardı? Hiç ÅŸüphe yok ki doÄŸru olan ikincisi.” (Jack Foster)

“Ajansınızda çalışmayı keyifli hale getirin, çalışırken eÄŸlenmeyen insanlar nadiren iyi reklam fikirleri üretebilirler.” (David Ogilvy)

Jerry Greenfield “eÄŸlenmiyorsan niye yaparsın?” der.

Tom J. Peters da buna “Ä°ÅŸin birinci koÅŸulu sıkıcı olmamasıdır. Ä°ÅŸ eÄŸlenceli olmalıdır; eÄŸer deÄŸilse hayatınızı boÅŸa harcıyorsunuz demektir.” diye ekler.

“Fikir-çeker olun”
“Ä°nsanoÄŸlu havasızlığa birkaç dakika, susuzluÄŸa yaklaşık iki hafta, açlığa hemen hemen iki ay, yeni fikir üretmemeye yıllar ve yıllar boyunca dayanabilir.” (Ken Ruth)
Pareto insanları ikiye ayırır:

1. Spekülatör: Daima yeni kombinasyon olasılıkları üzerine düÅŸünür. Young’a göre bu tip “hangi alanda olursa olsun, var olanla yetinmeyen ve onu nasıl deÄŸiÅŸtirebileceÄŸi konusunda spekülasyonlar yapan insanlardır.)

2. Rantiye: (Monoton, istikrarlı, hayagücü olmayan, tutucu ve spekülatörün kolaylıkla yönlendirebileceÄŸi insanlar.)
Fikir üretenler bilirler ki fikirleri vardır ve onlar bu fikirleri bulacaklardır; fikir üretmeyenler fikirlerin var olduÄŸunu ve fikirleri bulacaklarını bilmezler.

“Fikir üretmeye açık olun.”
“Ä°nsanların bir problemle karşı karşıya kaldıkları zaman, tek doÄŸru çözümü aradığını farkettim. Çünkü böyle yetiÅŸtirilmiÅŸlerdi. Okul hayatları boyunca; çoktan seçmeli, doÄŸru-yanlış gibi tek bir doÄŸru cevabı olan soruları cevaplamışlardı. Bu yüzden bütün sorun ve problemlerin böyle olduÄŸunu düÅŸünüyorlardı. mükemmel bir çözüm bulamadıkları zaman da vazgeçiyorlardı. Fakat problemlerin çoÄŸu, okuldaki sınav soruları gibi deÄŸildir. ÇoÄŸu problemin pek çok çözümü vardır. ÖÄŸrencilerimi, bunu kavramaları için zorladığımda, bu çözümleri bulabildiler.”

Arthur Koestler “Bir problemin çözülebilir olduÄŸu biliniyorsa, yarışın yarısı kazanılmış demektir.”

Bu fikirleri bulacağınızı bilin.
(Kendinize güvenin. Kendinizi nasıl bir insan olarak hayal ediyorsanız öyle hareket edersiniz. bu kadar basit.)
“Ä°ster yapabileceÄŸinizi, ister yapamayacağınızı düÅŸünün, doÄŸrudur.” (Henry Ford)
“Ä°nsan, kendisinin ne olduÄŸunu düÅŸünüyorsa odur.” Sartre
“Ä°nsan inandığı ÅŸeydir.” Çehov

“Hedefe kilitlenin”
30 cm’lik bir kalasın üzerinden karşıya geçmeniz için bir hedefinizin olması gerekir.
Yani eÄŸer fikir bulmak istiyorsanız, bulduÄŸunuzu hayal edin. Fikir bulacağınızı hayal etmeyin. Åžimdiden fikri bulduÄŸunuzu hayal edin. Takdir gördüÄŸünüzü, teÅŸekkür edildiÄŸini ve ödüllendirileceÄŸinizi düÅŸünün. GerçekleÅŸecektir.

“Daha çocuksu olun”
“Deha iradeyle yeniden elde edilen çocukluktur.” (Baudelaire)
Yaratıcı olan içinizdeki çocuktur, yetiÅŸkin deÄŸil. Ä°çinizdeki yetiÅŸkin kemer ve pantolon askısı takar ve karşıdan karşıya geçmeden önce iki yöne de bakar. Ä°çinizdeki çocuk ise sokakta yalınayak dolaşır ve sokakta oynar. yetiÅŸkin çok fazla düÅŸünür, çok fazla yara izine sahiptir ve çok fazla bilgi, çok fazla sınır, kural, varsayım ve önyargıyla kelepçelenmiÅŸtir.

Kısacası yetiÅŸkin bir yorgundur. KelepçelenmiÅŸ bir yorgun. Çocuk ise masum ve özgürdür; ne yapamayacağını ve ne yapmaması gerektiÄŸini bilmez. Dünyayı gerçekte olduÄŸu gibi görür; biz yetiÅŸkinlere öÄŸretildiÄŸi gibi deÄŸil.

Bir Zen öyküsü, Meiji çağında bir üniversite profesörünü kabul eden Japon efendisi Nan-in’i anlatır. Profesör, Zen’i araÅŸtırmaya gelmiÅŸtir. Nan-in ona çay ikram eder. Misafirinin fincanına çay doldurur ve fincan dolduktan sonra da dökmeye devam eder. Profesör çayın fincandan taÅŸmasını, kendisini dana fazla tutamayıncaya kadar izler. “Sonuna kadar doldu. Daha azla almaz.” der. “Bu fincan gibi, sen de kendi beklentileren ve fikirlerinle dolusun. kendi fincanının boÅŸaltmadan sana Zen’i nasıl anlatabilirim?” der Nan-in

Gary Zukav “Bizim fincanlarımız da çoÄŸu zaman saÄŸduyuyla ve aÅŸikar olan ÅŸeylerle sonuna kadar doludur.” der.

YetiÅŸkinler bir önceki sefer kendileri ya da baÅŸkaları ne yapmışsa onu yapma eÄŸilimi taşır. Çocuklar içinse bir önceki sefer diye bir ÅŸey yoktur. Her sefer ilk seferdir.

Ve böylece fikir bulmak için yöneldikleri ülke; yepyeni, tertemiz, ayak basılmamış bir ülkedir; kuralları, engelleri, çitleri, sınırları, duvarları olmayan, sonsuz vaatler ve fırsatlarla dolu bir toprak.

“Çocuklar okula birer soru iÅŸareti olarak baÅŸlar ve nokta olarak bitirirler.” (Neil Postman)

Yeniden soru iÅŸareti olun.
GördüÄŸünüz her ÅŸeyin neden öyle olduÄŸunu kendinize sorun.
Bir keresinde bir kedi maması reklamı için çalışırken, kedinin gözü ile dünyanın nasıl göründüÄŸünü merak etmiÅŸtim.
Daha önce yapılanları unutun. Kuralları yıkın. Mantıksız olun. Aptalca davranın. Özgür olun. Çocuk olun.

“Daha çok bilgi edinin”
Kendi rutininizin dışına çıkın.
• Görmeyi öÄŸrenin. (beyaz at oyunu)

“Cesaretinizi toplayın”
Herkes korkar; herkes.
• Kötü fikir yoktur. (Kolomb)

Asla dökülen sütün ardından aÄŸlamayın. Onun iÅŸe yarayacağı bir ÅŸey bulun. Ya da daha iyi bir süt ambalajı keÅŸfedin.
• Her zaman baÅŸka bir fikir bulabilirsiniz; hatta muhtemelen daha iyisini.
• Hiç kimse çok fazla fikri olduÄŸu için eleÅŸtirilmemiÅŸtir.
• Bir fikir bulmak her ÅŸeye deÄŸer.

“DüÅŸünme biçiminizi yeniden düÅŸünün”
Görsel düÅŸünün.
• Yatay düÅŸünün.
• Var olmayan sınırlar koymayın.
• Bazı sınırlar koyun (teslim tarihi gibi).

“BirleÅŸtirmeyi öÄŸrenin”
Benzerlikler arayın
• Kuralları yıkın
• “Ya olsaydı” oyunu
• Yardım almak için diÄŸer alanlardan yararlanın.
(Metal para basma makinesi ve üzüm presi=matbaa)
• Risk alın

“Problemi tanımlayın”
“EÄŸer nereye gideceÄŸini bilmiyorsan, bütün yollar oraya çıkar.”

“Bilgileri bir araya getirin”

“Fikri arayın”
“EÄŸer rüzgar yoksa kürek çek.”
“Ä°yi bir fikir bulmanın en iyi yolu, bir sürü fikir bulmaktır.”

“Unutun”

“Fikri eyleme çevirin”
• Hemen baÅŸlayın.
• Yapacaksanız yapın.
• Kendinize bir süre koyun, kısa bir süre.
• Fikrinizi hayata geçirmek için yapmanız gerekenlerin listesini yapın.
• Gemilerinizi yakın.
• Fikrinizi kimseye satamıyorsanız, kendiniz yapın.
• Fikrinizi terketmeyin.
• Kendinize bir sebep bulun.

Yazan: Jack Foster
Çeviri: Young & Rubicam/Reklamevi

Ankara Üniversitesi Ä°letiÅŸim Fakültesi web sitesinden alınmıştır.

Last changed: 28/03/2008 at 06:35:40